پدیده ها

وقتی اژدها از خواب بیدار شود...

نامه الکترونیک چاپ PDF

شنبه 16 مهرماه، زمین از میان توده غبارهای برجای مانده از دنباله دار جیاکوبینی- زینر عبور خواهد کرد و حاصل آن می تواند طغیان شهاب های اژدهایی باشد.

بیل کوک از مرکز شهاب های ناسا در این باره می گوید: (( ما پیش بینی می کنیم که تا بیش از 750 شهاب را بتوان در ساعت دید. زمان اوج بارش مناسب برای ساکنان خاورمیانه، شمال آفریقا و بخش هایی از اروپاست.))

هر 6/6 سال یکبار دنباله دار جیاکوبینی- زینر از مناطق درونی منظومه شمسی عبور می کند. این دنباله دار در هر بار ملاقات رشته هایی از غبار را از خود برجا می گذارد که در طول زمان شبکه ای از غبارها را در فضا تشکیل داده اند که زمین هر سال در اواسط مهرماه با آنها ملاقات می کند.


تصویری از دنباله دار جیاکوبینی- زینر در سال 1998 که توسط منجمان رصدخانه کیت پیک تهیه شده است.

در اغلب اوقات زمین از میان فضاهای خالی بین این رشته ها عبور می کند و شاید برخورد های خفیفی با کناره های این توده ها داشته باشد. اما هر از چند گاهی زمین به طور کامل از درون یکی از این توده ها عبور می کند و این دقیقا همان هنگامی است که ساکنان زمین شاهد وقوع یک آتش بازی حسابی در آسمان می شوند.

امسال می تواند یکی از این سال ها باشد. کارشناسان در ناسا و سایر مناطق جهان در این زمینه توافق دارند که زمین در 16 مهرماه از میان بیش از 3 رشته از این غبارها عبور خواهد کرد. این ملاقات های چندگانه باعث خواهد شد تا چندین مورد اوج بارش از ساعت 1600 به وقت جهانی اتفاق بیفتد که اوج آن بین ساعت های 1900 تا 2100 به وقت جهانی پیش بینی می شود.

اما کارشناسان در مورد تعداد شهاب های قابل مشاهده در این بارش مطمئن نیستند که علت اصلی آن ملاقات نزدیک دنباله دار مذکور با مشتری در اواخر دهه 1880 است. در آن هنگام میدان گرانشی قدرتمند مشتری باعث بروز تغییراتی در مدار این دنباله دار شد که این تغییرات به نوبه خود باعث بروز ابهاماتی در مورد مکان دقیق توده هایی که دنباله دار پس از آن از خود برجای گذاشته است می شود. مدل های مقایسه ای، مکان این توده ها را در مکان هایی اندکی متفاوت از هم پیش بینی می کنند و از همین رو تعداد شهاب های قابل مشاهده از چند ده شهاب تا چند صد شهاب در ساعت متفاوت است.


مدل های توده های غبار دنباله دار جیاکوبینی- زینر وقوع چند مورد اوج بارش پی در پی را از ساعت 1600 تا 2100 به وقت جهانی در 8 و 9 اکتبر پیش بینی می کند. 

یکی از برجسته ترین کارشناسان در این زمینه پائول ویجرت از دانشگاه اونتاریوی غربی است که اعتقاد دارد تعداد شهاب ها می تواند به یک هزار شهاب در ساعت نیز برسد، که در این صورت دیگر اطلاق عنوان بارش شهابی اژدهایی شاید خیلی صحیح نباشد و می توان آن را طوفان شهابی اژدهایی نامید. و این اولین باری نخواهد بود که چنین رویدادی اتفاق می افتد. ملاقات نزدیک زمین با رشته های غبار در سال های گذشته باعث رویت بیش از 10 هزار شهاب اژدهایی در ساعت در سال های 1933 و 1946 و طوفان های به مراتب ملایم تری در سال های 1985، 1998 و 2005 شده است.

امتداد شهاب های باقیمانده از دنباله دار جیاکوبینی- زینر به صورت فلکی اژدها ختم می شود که از همین رو این شهاب ها با عنوان شهاب های اژدهایی شناخته می شوند. شهاب های اژدهایی جز آهسته ترین شهاب ها هستند که با سرعت حدود 20 کیلومتر بر ثانیه با جو زمین برخورد می کنند. سرعت پایین شهاب های اژدهایی احتمال صدمه زدن آنها را به ماهواره ها و کاوشگرهای مستقر در مدار زمین کاهش داده و از نظر دیداری متمایز می کند.

کوک می گوید: ((دیدن عبور آهسته ی یک شهاب اژدهایی از میان آسمان منظره ای زیبا است.))

اما متاسفانه بسیاری از شهاب های اژدهایی امسال نادیده خواهند ماند. در ابتدا باید متذکر شد که شهاب های اژدهایی کمنور هستند و علاوه بر آن شهاب های اژدهایی امسال باید با نور ماه تقریبا کامل هم مبارزه کنند. درخشش ماه در آسمان باعث خواهد شد تا ساکنان خاورمیانه، شمال آفریقا و اروپا 2 تا 10 برابر کمتر از اعداد پیش بینی شده شهاب ببینند. و البته اوضاع برای ساکنان آمریکای شمالی به مراتب بدتر خواهد بود چرا که در آن هنگام شهاب ها باید با نور خورشید مبارزه کنند که طبیعتا شانسی برای پیروزی نخواهند داشت!


تصویری از آسمان تاریک در میان روز که توسط بالون هلیومی در ارتفاع بسیار زیاد در 12 شهریور امسال تهیه شده است.

البته این مشکلات هم نتوانسته مانع از اشتیاق گروهی از دانش آموزان مقطع راهنمایی و دبیرستانی اهل بیشاپ کالیفرنیا شود. آنها قصد دارند این بارش شهابی را از استراتوسفر زمین، جایی که حتی در میان روز هم تاریک است، مشاهده نمایند.

این گروه 15 نفره به سرپرستی تونی فیلیپس موسس و گرداننده ی وبسایت مشهور اسپیس ودر، از ماه مه سال 2011 در حال ارسال بالن های هلیوم به کناره های فضا هستند. این بالون ها به جایی می روند که بیش از 95% جو زمین در زیر آن قرار می گیرد، و به همین خاطر منظره ی آسمان همچون مناظر آسمانی است که از کاوشگرهای فضایی دیده می شود و چه جایی بهتر از این مکان برای رصد یک بارش شهابی؟

کوک در این باره می گوید: ((این دانش آموزان قرار است یکی از دوربین های مخصوص نور کم را همراه بالون خود به فضا بفرستند. و من امیدوارم که آنها بتوانند از چند آذرگوی اژدهایی تصویر تهیه کنند تا ما بتوانیم آنها را مورد بررسی قرار دهیم. این شهاب ها تنها شهاب هایی خواهند بود که ما از آمریکا خواهیم دید!))

 

 

منبع: ناسا

 

گاراد: دنباله دار قابل اعتماد!

نامه الکترونیک چاپ PDF

در چند ماه گذشته دنباله دار النین  (Elenin)   در کانون توجهات رسانه ای قرار داشت؛ اما اکنون تقریبا مشخص است که این دنباله دار هیچ چیز شگفت انگیزی برای رو کردن در آستین نخواهد داشت

در همین حال، منجمان آگاه مشغول رصد دنباله داری بودند که توجه زیادی به آن نمی شد اما اکنون خودش را به عنوان یک بازیگر عالی اما نه خارق العاده در صحنه ی آسمان در طی چند ماه آینده مطرح کرده است.

ما در مورد دنباله دار گاراد (C/2009 P1) صحبت می کنیم. گاراد، از اواسط شهریور ماه یک سوژه ی مناسب برای همه تلسکوپ ها بود که از قدر 7 با ارتفاع مناسب در آسمان شامگاهی می درخشید. گاراد دارای سری درخشان، هسته ای ستاره ای شکل و دمی کوچک و پهن اما مشخص است. پیش بینی می شود این دنباله دار از اوایل مهرماه تا اوایل فروردین ماه نزدیک به اوج درخشش خود از قدر 6 باشد. هیچ دنباله داری پس از هیل باپ در یک چنین بازه ی طولانی درخشش خود را بدین شکل حفظ نکرده است


دنباله دار گاراد در 4 شهریور ماه از کنار خوشه M71 در صورت فلکی سهم عبور کرد.

این دنباله دار پس از عبور از کنار خوشه چوب لباسی و سپس گذر از شمال غرب صورت فلکی سهم اکنون وارد صورت فلکی هرکول شده است، جایی که تا اواسط بهمن ماه در آن به سر خواهد برد. و این به این معناست که در مهر و آبان این دنباله دار در ارتفاعی مناسب در غرب پس از غروب خورشید قرار خواهد داشت. در آذر ماه از ارتفاع آن کاسته خواهد شد اما همچنان وضعیت آن برای رصد مناسب خواهد بود و در نهایت با شروع زمستان در افق غرب متمایل به شمال غرب اندکی پس از تاریک شدن آسمان قابل رویت خواهد بود. اما پس از آن این دنباله دار به اندازه ی کافی در آسمان شرق ارتفاع گرفته است تا بتوان پیش از سپیده دم صبحگاهی آن را دید. ارتفاع این دنباله دار هنگام غروب خورشید در افق غربی و هنگام طلوع خورشید در افق شرقی در 25 آذر تقریبا به یک اندازه خواهد بود.

به همین ترتیب که این دنباله دار به ارتفاع گرفتن در آسمان صبحگاهی در دی ماه و بهمن ماه ادامه می دهد در 14 بهمن با فاصله ی تنها نیم درجه از کنار یکی از شاخص ترین اجرام این صورت فلکی یعنی خوشه کروی m92 عبور خواهد کرد. بنابر این از همین الان پیشنهاد می شود این شب مهم را بر روی تقویم خود علامت گذاری کنید. پس از آن گاراد مسیر شمال را در پیش خواهد گرفت و وارد سر صورت فلکی اژدها خواهد شد. تا هنگام فرا رسیدن بهار و هنگامی که این دنباله دار دوباره وارد آسمان شامگاهی شود همچنان بخش قابل توجهی از روشنایی اش را حفظ خواهد کرد


در طی 6 ماه آینده دنباله دار گاراد در صورت فلکی هرکول باقی خواهد ماند.

شاید این سوال برای شما پیش بیاید که چرا درخشندگی دنباله دار گاراد این قدر آهسته تغییر می کند؟ این دنباله دار به طرز غیر معمولی بزرگ و در عین حال نسبت به بسیاری از دنباله دارهای قدر 6 دور است. این دنباله دار هیچگاه از فاصله ی معمول مریخ تا خورشید به خورشید نزدیک نمی شود: گاراد در حضیض مداری اش در 2 دی ماه، بیش از 1/55 واحد نجومی از خورشید فاصله خواهد داشت. این دنباله دار همچنین هیچگاه به فاصله ی نزدیک زمین نخواهد رسید: گاراد در طول مهر ماه و آبان ماه 2 واحد نجومی از ما فاصله خواهد داشت و هنگامی که به نزدیکترین فاصله اش از زمین در 12 اسفند رسید همچنان 1/27 واحد نجومی از زمین فاصله خواهد داشت. چه بد! اگر گاراد در مسیری نزدیکتر به خورشید قرار داشت و زمین هنگام حضیض این دنباله دار در سوی مخالف مدارش قرار نداشت، این دنباله دار می توانست به راحتی عنوان "دنباله دار عظیم" را از آن خود نماید.

گوردون جی. گاراد این دنباله دار را از قدر 17 در 13 اوت 2009 در رصدخانه ی سایدینگ اسپرینگ استرالیا و در حالیکه در جستجوی اجرام نزدیک به زمین بود کشف کرد.

برای مشاهده نقشه ی مسیر کامل حرکت این دنباله دار در آسمان می توانید این فایل را دریافت نمایید.

 

 

منبع: Skyandtelescope.com

آخرین به روز رسانی ( چهارشنبه ۰۶ مهر ۱۳۹۰ ساعت ۲۲:۳۸ )
 

فضاپیماها، شهاب ها و نور ماه

نامه الکترونیک چاپ PDF

نور خیره کننده ی ماه از پنجره ی اتاقتان به درون می تابد. تکه هایی از گرد و غبارهای فضایی در حین درخشش مسحورکننده ی یک آذرگوی از بین می روند. و فضاپیمایی عظیم بی سروصدا از بالای سرتان عبور میکند.

هرکدام از این پدیده ها شاید به تنهایی برای بیرون کشیدن شما از تخت خوابتان کافی باشد. خب حالا اگر بدانید که هر سه اتفاق در ابتدای هفته ی آینده در یک روز به وقوع خواهند پیوست چه میکنید؟

جمعه، شنبه و یکشنبه (21، 22 و 23 مرداد) در حالیکه ماه به سمت کامل شدن پیش میرود، ایستگاه فضایی بین المللی در هنگام اوج بارش شهابی برساووشی از بالای سر بسیاری از ساکنین نیمکره شمالی گذرهای پرنوری را رقم خواهد زد.


طوفان برساووشی. غوغای ابرهای طوفان زا هم در افق نمیتواند مانع از لذت بردن از بارش شهابی برساووشی شود. در این تصویر یک شهاب درخشان برساووشی در بالای تصویر مشاهده میشود. حتی ابرها هم قادر به پوشاندن نور درخشان سیاره مشتری در سمت راست تصویر نیستند. به دنبال کهکشان آندرومدا در بالای رد شهاب بگردید.

بارش شهابی برساووشی همین حالا هم در حال اجرای نمایش خود در آسمان است. زمین در حال گذر از میان توده ی گسترده ی باقیمانده از دنباله دار سویفت تاتل است و دانه های غبار باقیمانده از این دنباله دار با سرعت بیش از 225 هزار کیلومتر بر ساعت در حال برخورد به لایه های بالایی جو زمین هستند. امتداد این توده شهاب های متلاشی شده به صورت فلکی برساووش ختم میشود و از همین رو به آنها شهاب های برساووشی گفته میشود. با توجه به اظهارات سازمان جهانی شهاب ها در حال حاضر ناظران در سرتاسر دنیا میتوانند در هر ساعت چندین شهاب برساووشی را ببینند و این تعداد هنگامی که زمین در 21 و 22 مرداد از قلب این توده عبور کند بیشتر هم خواهد شد.

متخصصان میدانند که نور ماه و شهاب ها با همدیگر جور در نمی آیند. در اصل، بسیاری از شهاب های کمنور برساووشی که ناظران میتوانند در زیر آسمان های تاریک ببینند در این هنگام از سال 2011 که ماه تقریبا کامل در آسمان حضور دارد به چشم نمی آیند. در اصل هر شهابی که بتواند خودش را به گونه ای نمایان سازد احتمالا باید یک آذرگوی باشد. آذرگوی ها هنگامی به وجود می آیند که ذرات به نسبت بزرگتر غبارها پس از متلاشی شدن ردهای نوری از خود به جا میگذارند که چشم پوشیدن از آنها غیر ممکن است. در شب اوج بارش برساووشی خیلی غیر عادی نیست که در هر ساعت یکی دو مورد از آذرگوی های درخشانی که حتی باعث ایجاد سایه نیز بشوند بتوان دید.

شهاب های برساووشی هر هنگام که صورت فلکی برساووش در آسمان حضور داشته باشد، میتوانند ظاهر شوند. و این هنگام چیزی نیست جز بین ساعت 22 تا طلوع خورشید روز بعد. بهترین زمان برای دیدن شهاب های برساووشی ساعت پیش از سپیده دم به خصوص در روز شنبه 21 مرداد است. در آن هنگام ارتفاع ماه بدر به نسبت کم خواهد بود و تعداد شهاب های قابل مشاهده تا حدی افزایش خواهد یافت.

همین زمان هنگام حضور ایستگاه فضایی بین المللی هم در آسمان است. در تمام طول هفته ی آینده ایستگاه فضایی بین المللی گذرهای درخشان متعددی در ساعات منتهی به نیمه شب خواهد داشت. این ماهواره ی عظیم بی سر و صدا از میان ستاره های آسمان عبور خواهد کرد و درخشش آن به قدری خواهد بود که نور ماه کامل و یا حتی آلودگی نوری شهرها نیز تاثیر بسیار کمی در درخشش آن خواهند گذاشت. در واقع اگر زمان دقیق عبور ایستگاه فضایی بین المللی را از بالای سرتان بدانید غیر ممکن است که نتوانید آن را ببینید. با استفاده از این وبسایت میتوانید زمان های دقیق گذر ایستگاه فضایی بین المللی را در منطقه خودتان بیابید. در جدول زیر زمان های گذر برای شهر زنجان در طی 10 روز آینده آمده است. با کلیک بر روی هر تاریخ میتوانید به نقشه و سایر جزئیات دسترسی پیدا کنید.

Date Mag Starts Max. altitude Ends
Time Alt. Az. Time Alt. Az. Time Alt. Az.
10 Aug -0.5 05:03:22 10 NNW 05:05:39 18 NNE 05:07:56 10 ENE
11 Aug 0.1 04:06:19 10 N 04:07:24 11 NNE 04:08:27 10 NE
11 Aug -3.1 05:40:51 10 NW 05:43:59 68 NE 05:47:05 10 SE
12 Aug -1.4 04:43:06 10 NNW 04:45:55 30 NE 04:48:43 10 E
12 Aug -2.6 21:17:15 10 SSW 21:19:58 28 SE 21:20:14 27 ESE
13 Aug -0.3 03:48:04 16 NE 03:48:04 16 NE 03:49:49 10 ENE
13 Aug -3.4 05:20:57 10 WNW 05:24:01 54 SW 05:27:05 10 SE
13 Aug -1.4 20:20:59 10 SSE 20:22:10 12 SE 20:23:22 10 ESE
13 Aug -2.6 21:54:51 10 WSW 21:57:54 51 NW 21:59:28 24 NNE
14 Aug -1.5 04:27:40 24 ESE 04:27:40 24 ESE 04:29:06 10 ESE
14 Aug -1.3 06:00:56 10 WSW 06:01:43 11 SW 06:02:30 10 SW
14 Aug -3.5 20:56:49 10 SW 20:59:53 61 SE 21:02:57 10 NE
14 Aug -0.3 22:34:15 10 WNW 22:36:13 15 NNW 22:37:40 12 N
15 Aug -1.3 21:35:13 10 W 21:37:57 27 NNW 21:40:41 10 NNE
16 Aug -2.9 20:36:44 10 WSW 20:39:49 62 NW 20:42:54 10 NE
16 Aug 0.1 22:15:36 10 NW 22:16:25 11 NNW 22:17:11 10 N
17 Aug -0.5 21:15:51 10 WNW 21:18:02 17 NNW 21:20:12 10 NNE
18 Aug -1.5 20:16:55 10 W 20:19:45 32 NW 20:22:35 10 NNE
19 Aug 0.0 20:56:53 10 NW 20:58:06 12 NNW 20:59:20 10 N

 

 

ساعت هایتان را کوک کنید و از این نمایش زیبای آسمانی لذت ببرید.

 

 

 

منبع: ناسا

 

نپتون، تولدت مبارک!

نامه الکترونیک چاپ PDF

سه شنبه 12 ژوئیه (21 تیر)، نپتون اولین گردش کاملش را به دور خورشید از هنگام کشف شدن در نیمه شب 23-24 سپتامبر 1846 به پایان رساند.

یک سال بر روی نپتون تقریبا 165 سال زمینی طول میکشد. فاصله تقریبی این سیاره از خورشید 4/5 میلیارد کیلومتر است که تقریبا 30 برابر فاصله زمین از خورشید است.


این 4 تصویر با فاصله 4 ساعت از همدیگر توسط دوربین میدان دید باز شماره 3 تلسکوپ فضایی هابل تهیه شده اند تا یک دور گردش کامل نپتون به دور خودش را پوشش دهند. 

البته ناسا هم به منظور گرامیداشت تولد نپتون تدارکاتی دیده بود. به همین منظور تلسکوپ فضایی هابل تصاویر جدیدی از این سیاره در طی یک چرخش کامل به دور خودش را در 25 و 26 ژوئن تهیه کرد. هرکدام از این تصاویر با فاصله 4 ساعت از همدیگر گرفته شده اند و بدین ترتیب این چهار تصویر با همدیگر یک بار گردش کامل 16 ساعته ی نپتون به دور خودش را پوشش داده و نمایی کامل از دورترین غول منظومه شمسی را در اختیار میگذارند.

بر طبق توضیحات ارائه شده توسط ناسا، این تصاویر جدید نسبت به تصاویر تهیه شده در زمین در چند سال گذشته، ابرهای بیشتری را در عرض های بالاتر نپتون نشان میدهد. این ابرها از کریستال های یخ متان تشکیل شده اند و در بخشهایی از عرض های شمالی و جنوبی نپتون شناورند.

محور گردش نپتون به دور خودش همچون زمین کج است و از همین رو مجموعه ای از فصل ها را بر روی این سیاره به وجود می آورد. میزان انحراف محور چرخش زمین 23/5 درجه است در حالیکه این مقدار برای نپتون 28/5 درجه است. در حالیکه هر فصل بر روی زمین تنها چند ماه دوام دارد، هر فصل نپتونی 40 سال به طول می انجامد. در حال حاضر در نیمکره جنوبی نپتون اوایل تابستان و در نیمکره شمالی زمستان است.


این انیمیشن از کنار هم قرار دادن 4 تصویر تهیه شده توسط هابل در کنار همدیگر تهیه شده است و در واقع یک دور گردش کامل نپتون به دور خودش را نشان میدهند. رنگ های این تصاویر به رنگ های طبیعی نزدیک است اما برای نمایان ساختن ابرهای لایه های بالایی جو این سیاره از رنگ های آبی، قرمز و مادون قرمز نزديک استفاده شده است. اتمسفر مملو از متان نپتون که طول موج های قرمز را جذب میکند باعث به وجود آمدن رنگ سبز- آبی این سیاره میشود. اما این ابرها به رنگ صورتی دیده میشوند چراکه نور قرمز را بازتاب میکنند.

تفاوت بسیار زیاد بین دمای درون نپتون و ابرهای بسیار سرد بیرونی آن که میتواند تا منهای 162 درجه سانتیگراد برسد، احتمالا باعث وقوع تغییرات آب و هوایی گسترده بر روی این سیاره میشود. سریع ترین بادهای منظومه شمسی با سرعت 2100 کیلومتر بر ساعت بر روی نپتون به ثبت رسیده است. تریتون بزرگترین قمر نپتون با قطر 2700 کیلومتر تنها قمر بزرگ منظومه شمسی است که در خلاف جهت گردش سیاره اش به دور آن می چرخد. این قمر تنها 17 روز پس از کشف سیاره نپتون کشف شد.

داستان کشف نپتون در قرن نوزدهم در بین سیارات دیگر منظومه شمسی منحصر به فرد است. این سیاره اولین سیاره ای است که با استفاده از کاربرد ریاضیات کشف شد. در ابتدا اخترشناسان از روی نارسایی های مدار اورانوس که به طور کامل توسط قوانین گرانش نیوتن قابل تشریح نبود، مکان نپتون را در آسمان محاسبه نمودند.

در ابتدا در سال 1821 الکسیس بووارد اخترشناس فرانسوی بود که پیش بینی کرد که سیاره ای دیگر باعث به وجود آمدن اختلالاتی در مدار اورانوس میشود. در سال 1841 ریاضیدانان و اخترشناسان فرانسوی اوربین لی وریر و جان کوچ آدامز انگلیسی به طور جداگانه محل این سیاره ی مرموز را پیش بینی کردند.

لی وریر نتایج محاسباتش را برای مردی فرستاد که از قضا قرار بود کاشف این سیاره باشد؛ او کسی نبود جز یوهان گاتفرید گاله اخترشناس آلمانی از رصدخانه برلین که این سیاره را در یک درجه ای محل پیش بینی شده در رصدی دو شبی در سال 1846 یافت. این کشف به عنوان موفقیت بزرگ تئوری گرانشی نیوتن و شناخت جهان پیرامون ما اعلام شد.


تصویر ویجر 2 از نپتون در حین گذر از کنار این سیاره در سال 1989. گاز متان که نور قرمز را جذب میکند باعث به وجود آمدن رنگ آبی میشود. نقطه ی تیره در سمت چپ یک توفان بزرگ در نپتون است که تقریبا به اندازه زمین است. این توفان احتمالا اکنون از بین رفته است چرا که در تصاویر جدید مشاهده نمیشود.

هرچند که گاله به عنوان کاشف نپتون شناخته شد اما در اصل او اولین فردی نبود که نپتون را می دید. در دسامبر 1612 گالیلئو گالیله در حالیکه با استفاده از تلسکوپ دست سازش در حال رصد مشتری بود توانست نپتون را در نزدیکی مشتری مشاهده کند اما این سیاره را به عنوان یک ستاره در دفترچه یادداشت خود ثبت کرد. در نهایت او در ژانویه 1613 میلادی پی برد که محل این ستاره در آسمان تغییر کرده است اما هیچگاه این ستاره را به عنوان سیاره شناسایی نکرد و مشاهدات اولیه اش در مورد این جرم را ادامه نداد.

داستان کشف نپتون یکی از چشمگیرترین حکایات تاریخ نجوم است. وجود این سیاره به علت اختلالات مداری اورانوس پیش بینی شده بود و در واقع نپتون در یک درجه ای مکان پیش بینی شده اش در آسمان کشف شد. اما بعدها مشخص شد که از برخی جهات این دقت خیره کننده بیشتر بر حسب خوش شانسی بوده است تا توانایی.

نپتون به فاصله ی بسیار زیادش از زمین با چشم غیر مسلح قابل رویت نیست. در حال حاضر نپتون در موقعیت مناسبی برای رصد کردن نیست؛ ارتفاع این سیاره تا آغازین لحظات صبح به اندازه ی کافی نمیرسد. علاوه بر این، نپتون در آسمان به هیچ وجه در همان مکانی که در هنگام کشفش قرار داشت، قرار ندارد. علت این امر به قرار گرفتن زمین در بخش متفاوتی از مدارش نسبت به آن موقع است. اما اگر همچنان علاقه مند به دیدن این سیاره هستید یافتن نپتون با یک تلسکوپ یا دوربین دوچشمی قدرتمند کار تقریبا آسانی است. البته شما به برنامه ریزی خوب و شاید یه نقشه خوب احتیاج دارید که میتوانید در اینجا بیابید. نپتون اکنون در مرز بین صورت فلکی های دلو و جدی است.


محل کنونی نپتون در آسمان.

نپتون با آغاز شهریور ماه در ساعات ابتدایی پس از غروب خورشید در موقعیت مناسبی قرار خواهد داشت. علاوه بر آن با آغاز آبان ماه و تا دی ماه این سیاره بسیار به موقعیتی که در هنگام کشفش در آن قرار داشت نزدیک خواهد بود.

البته بر طبق برخی محاسبات شاید تولد نپتون یک روز قبل تر بوده است. بر این اساس نپتون روز دوشنبه در موقعیت هنگام کشف شدنش نسبت به مرکز جرم منظومه شمسی قرار داشت که این مرکز جرم به مرکز خورشید نزدیک است اما دقیقا در مرکز آن قرار ندارد.

شاید این سوال پیش بیاید که چه هنگام نپتون در موقعیت هنگام کشفش در فضا قرار خواهد داشت؟ با توجه به نظریه نسبیت پاسخ این سوال به خوبی مشخص نیست. اما نپتون با توجه به میانگین فاصله های کهکشان های بسیار دور (نزدیکترین چیزی که به مکان مطلق وجود دارد) دیگر هیچگاه به نزدیکی محل کشفش در فضا نخواهد رسید. علت این است که خورشید در مدار گردش به دور کهکشان در حرکت است و کهکشان نیز در حال چرخش به دور مرکز ابرخوشه ی سنبله می باشد.

 

 

منابع: Skyandtelescope.com، Space.com

آخرین به روز رسانی ( يكشنبه ۲۶ تیر ۱۳۹۰ ساعت ۲۲:۵۶ )
 

وقتی خورشیدِ نیمه شب می گیرد.

نامه الکترونیک چاپ PDF

خورشید گرفتگی در نیمه شب، شاید یک پارادوکس به نظر بیاید.

اما این پدیده همین امروز به وقوع پیوست!

نات ژورژن روت اودگارد، اخترفیزیکدان مرکز آموزش علوم نروژ در اسلو میگوید: ((شاید در ابتدا این یک تناقض به نظر برسد که در نیمه شب یک خورشیدگرفتگی داشته باشیم، اما این پدیده ای است که ما امروز در شمال نروژ، سوئد و فنلاند مشاهده کردیم.))


((کسوف نیمه شب)) قبلی که در 31 ژوئیه 2000 اتفاق افتاد در این عکس از اودلیف اسکلیبری در شمال سوئد به نمایش در آمده است. کسوف 1 ژوئن 2011 بیش از 2 برابر طولانی تر از این کسوف بود.

در این هنگام از سال، خورشید در نواحی شمالگان زمین غروب نمیکند، بنابراین از نظر تئوری وقوع خورشیدگرفتگی در تمامی ساعات شبانه روز امکان پذیر است. هنگامی که در یازدهم خرداد، ساعت زنگ 12 شب به وقت محلی را در شمال نروژ نواخت، نیمی از این خورشید موخر توسط ماه پوشیده شده بود.

فرد اسپناک از مرکز فضایی گادارد ناسا میگوید: ((این کسوف همچنین از سیبری، شمال چین، بخش های دورافتاده ی آلاسکا و کانادا و ایسلند قابل مشاهده بود. اوج گرفت در ساعت 21:16 به وقت جهانی در 1 ژوئن به وقوع پیوست. در آن هنگام گرفتی از قدر 601/0 از سواحل قطبی غرب سیبری و در حالیکه خورشید در حال گذر از کنار افق بود مشاهده شد.))

البته تمامی مکان هایی که در مسیر گرفت قرار دارند خورشید گرفته را در نیمه شب مشاهده نخواهند کرد. اسپناک می افزاید: ((ریکیاویک، پایتخت ایسلند، پیش از غروب خورشید، گرفت 46 درصد را تجربه خواهد کرد. و چه چیزی بهتر از پایان پذیرفتن یک روز با یک کسوف دلپذیر. این درحالی است که در شمال چین خورشید گرفته طلوع خواهد کرد.)) از اطلاعات این جدول برای مشاهده زمان های مهم در وقوع گرفت در شهرهای بزرگ واقع در مسیر گرفت میتوانید استفاده کنید.


مسیر گرفت 1 ژوئن.

البته این نکته را هم نباید از یاد برد که جزئی بودن این کسوف چیزی از زیبایی های آن کم نمیکند. بر عکس آن را تبدیل به یک کسوف بی نظیر کرد. نیمه شب در نروژ، قرص طلایی ورم کرده ی خورشید در ارتفاع کمی از افق شمال آویزان است. تصور کنید که این قرص به تدریج تبدیل به هلالی شود که اطراف آن را رنگ های سرخ و نارنجیِ هنگام غروب خورشید احاطه کرده باشند.

اودگارد میگوید: ((و این خیلی خوب بود.))

شاهدان این کسوف از منظره ی زیبا و جالب سایه های هلالی ایجاد شده توسط خورشید گرفته که به خصوص بر روی سطوح زیر درختان (مثل خودروها و دیوارها) ایجاد شد هم لذت بردند.

البته حتی در صورت عدم وجود درخت هم همچنان روش هایی برای لذت بردن از این گونه کسوف ها وجود دارد که در زیر مشاهده می کنید! مثلا در آوردن شکل انگشتان دست به فرم کلوچه ای و قرار دادن آن در مقابل نور خورشید گرفته که در نتیجه ی آن نور خورشید از سوراخ های بین انگشتان عبور کرده و روی سطح زیر آن می افتد. همچنین میتوان سایه های هلالی شکلی بر روی پیاده روها، خیابان ها، دوستان، گربه ها، سگ ها و... ایجاد کرد! بحث در مورد ایده های خلاقانه ی اینچنینی سر به آسمان ها میگذارد!


تصاویری از سایه های هلالی در طی کسوف جزئی ژوئن 2002. تصاویر بیشتر

اودگارد میگوید: ((این اولین کسوف نیمه شب در نروژ از سال 2000 و طولانی ترین آنها از سال 1985 به این طرف بود. هم میهنان من باید برای دیدن کسوف نیمه شب طولانی تر تا سال 2084 صبر کنند.))

نروژی های ساکن بخش های مر اوگ رومسدال، ترندلاگ، نوردلند، ترومز، فینمارک و اسپیتزبرگن توانستند این کسوف را که از ساعت 22:37 به وقت محلی آغاز شد و تا 00:22 ادامه داشت مشاهده نمایند.

برای ما و سایر افرادی که قادر به مشاهده ی این کسوف نبودیم اودگارد پخش زنده ی این کسوف را بر روی این وبسایت قرار داده است.

 

 

 

منبع: ناسا

 

با یک صبحانه نجومی چطورید؟

نامه الکترونیک چاپ PDF

اگر از آن دست آدم هایی هستید که تا لنگ ظهر میخوابند این هفته یک دلیل خوب و قانع کننده هست تا شما کمی از خواب شیرینتان بزنید و پیش از طلوع خورشید نگاهی به آسمان بیندازید: این هفته چهار سیاره درخشان منظومه ی شمسی گردهم می آیند و شما را دعوت به تماشای یک نمایش زیبای صبحگاهی میکنند.

اگر منزلتان پنجره ی شرقی دارد، نیم ساعت پیش از طلوع خورشید نگاهی به شرق بیندازید. اگر افقی باز و تمیز داشته باشید، خواهید توانست زهره، مشتری، عطارد و مریخ در گستره ای کمتر از 10 درجه ببینید. این سیارات به قدری به هم نزدیک هستند که به راحتی پشت یک کف دست کاملا باز مخفی میشوند.


بر روی این فنجان قهوه کلیک کنید تا یک کلیپ جالب در مورد نمایش زیبای صبحگاهی سیارات مشاهده نمایید.

چهارشنبه 21 اردیبهشت، زمانیکه زهره و مشتری تنها 1/2 درجه از همدیگر فاصله دارند، بهترین زمان برای مشاهده ی این رویداد آسمانی است. (حالا دیگر این دو سیاره پشت یک انگشت هم مخفی میشوند.) زهره و مشتری به قدری درخشان هستند که شاید یه وقت این فکر به ذهنتان برسد که مشغول تماشای یک ابرنواختر دوگانه در آسمان صبحگاهی است (شاید هم گروهی از بشقاب پرنده ها یا یوفوها یا چیزهایی از این قبیل!) نیاز نیست خیلی جو زده شوید و رویایی فکر کنید! (به هر حال تازه از خواب بیدار شده اید!) شما در اصل مشغول مشاهده درخشانترین سیارات آسمان هستید.

نگاهتان را بر روی زهره متمرکز کنید. طلوع خورشید و ظهور رنگ زیبای آبی آسمان، رب النوع زیبایی را از آسمان محو نخواهد کرد. شما در واقع میتوانید در طول روز هم زهره را ببینید، به شرط اینکه بدانید به کجا نگاه کنید.

وضعیت سیارات پیش از طلوع خورشید در 18 اردیبهشت. با کلیک بر روی تصویر میتوانید انیمیشنی را دریافت کنید که تغییر وضعیت سیارات را نسبت به هم در طول این مدت نشان میدهد.

21 اردیبهشت تازه آغاز نمایش است. اگر 21 اردیبهشت، به هر دلیلی افتتاحیه ی نمایش را از دست دادید یک ماه وقت دارید تا از نمایش صبحگاهی این چهار سیاره لذت ببرید. در طی یک ماه آینده چهار بازیگر این نمایش مداوم تغییر موضع داده و اشکال گوناگونی را در آسمان خلق میکنند.

برای مثال در 23 اردیبهشت، زهره، مشتری و عطارد یک مثلث سماوی رسم میکنند، البته از نوع متساوی الاضلاع. پس قبل از صبحانه میتوانید از کلاس هندسه با متد نجوم هم لذت ببرید! 30 اردیبهشت، یک مثلث جدید ظهور خواهد کرد. این بار، زهره، مریخ و عطارد رئوس این مثلث را تشکیل خواهند داد. البته باید به یک نکته توجه داشته باشید: مریخ به اندازه ی سه سیاره ی دیگر درخشان نیست. از همین رو شاید برای مشاهده و لذت بردن از سیاره ی سرخ در سپیده دم نیاز به دوربین دوچشمی باشد.

این نمایش زیبای آسمانی 9 خرداد و هنگامی به پایان میرسد که هلال بدیع ماه هم به جمع بازیگران آن اضافه میشود تا یک فینال بی نظیر سماوی رقم بخورد: 5 تکه جواهر سماوی نیمه ی شرقی آسمان را زیر سلطه ی خود درخواهند آورد.

حالا دلتان میخواهد فردا را با خواب شیرین صبحگاهی آغاز کنید یا با یک نمایش زیبای نجومی؟! (راهنمایی: سحرخیز باش تا کامروا باشی!)

 

منبع: ناسا

آخرین به روز رسانی ( چهارشنبه ۲۱ ارديبهشت ۱۳۹۰ ساعت ۰۰:۲۶ )
 

ابر ماه کامل

نامه الکترونیک چاپ PDF

شامگاه 28 اسفند حتما نگاهی به افق شرقی بیندازید. طلوع ماه بدر در این روز با دیگر روزهای سال اندکی متفاوت است. چرا که در 28 اسفند ماه بدر با اندازه و زیبایی کم نظیری طلوع خواهد کرد. این (( ابر ماه کامل )) بزرگترین ماه کاملی است که در طول تقریبا 20 سال در فاصله ای کم از زمین قرار گرفته است.

جف چستر از رصدخانه نیروی دریایی آمریکا در واشنگتن دی سی میگوید: (( آخرین ماه بدری که چنین اندازه و فاصله ای از زمین داشت در سال 1983 مشاهده شد.))


ماه های بدر در وضعیت حضیض حدود 14 درصد بزرگتر و 30 درصد درخشان تر از سایر ماه های بدر هستند.

اندازه ی ماه های بدر به علت مدار بیضوی شکل ماه متفاوت است. این مدار یک بیضی است که حضیض آن نسبت به اوجش حدود 50 هزار کیلومتر به زمین نزدیک تر است. از همین رو ماه های بدر در وضعیت حضیض حدودا 14 درصد بزرگتر و 30 درصد درخشان تر از ماه های بدر در وضعیت اوج هستند. (البته این ماه کامل نسبت به ماه کاملی که در ماه آینده خواهید دید فقط 2 درصد بزرگتر است.)

چستر میگوید: (( ماه در 28 اسفند در کمتر از یک ساعت پس از اینکه از وضعیت حضیض عبور کرد کامل میشود. تطابقی که چیزی حدود 18 سال یکبار روی میدهد. ))


ترسیمی از مدار ماه و نقاط اوج (apogee) و حضیض (perigee).

ماه های بدری که در وضعیت حضیض قرار دارند، ((جذر و مدهای حضیضی)) بسیار بلند ایجاد میکنند. البته با توجه به اطلاعات NOAA نیازی به نگرانی نیست. در بیشتر مناطق گرانش ماه در وضعیت حضیض، تنها چند سانتی متر ارتفاع جزر و مدها را بیشتر می کند. جغرافیای یک منطقه حداکثر میتواند این میزان را به حدود 15 سانتی متر برساند که البته یک سیل عظیم به حساب نمی آید!

در حقیقت، برخلاف برخی از اخبار منتشر شده در اینترنت ماهی که در وضعیت حضیض واقع شده فاجعه های طبیعی به راه نمی اندازد! به عنوان مثال ابرماه مارس سال 1983 آسمان را بدون وقوع حادثه ای خاص طی کرد و ماه تقریبا بزرگ دسامبر 2008 هم یک ماه بدر بی خطر بود!

بسیار خب ماه نسب به حالت معمول 14 درصد بزرگتر است. اما آیا شما واقعا میتوانید به این تفاوت اندازه پی ببرید؟ این کاری پیچیده است. در آسمان خط کش شناوری وجود ندارد که شما با آن بتوانید قطر ماه را اندازه بگیرید. در اطراف ماه که در ارتفاع زیاد و بالای سرتان قرار گرفته است هم از هیچ نقطه ی مبنایی نمیتوانید برای پی بردن به اندازه ماه استفاده کنید. همه ماه های بدر تقریبا شبیه به یکدیگرند.


فریب ماه. هنگامی که از فواصل دور از بین درختان و اجسام دوردست به ماه نزدیک افق نگاه میکنیم ماه بسیار بزرگتر از حد معمول دیده میشود.

بهترین زمان برای نگاه کردن به این ماه بدر هنگام نزدیکی آن به افق است. در این هنگام خطاها و واقعیات با هم ترکیب میشوند تا منظره ای فوق العاده ایحاد کنند. بنا به دلایلی که به طور کامل توسط اخترشناسان و روانشناسان درک نشده اند، ماه در ارتفاع کم هنگامی که از بین درختان یا ساختمان های دوردست دیده می شود به طور غیر واقعی بزرگ دیده میشود. پس در 28 اسفند چرا اجازه ندهیم این ((فریب ماه)) یک ((ابر ماه کامل)) را بزرگتر کند؟ این کره ی ورم کرده ی در حال طلوع از شرق در شامگاه، شاید آنقدر نزدیک به نظر بیاید که شما فکر کنید میتوانید دستتان را دراز کرده و آن را بقاپید!

البته خودتان را اذیت نکنید. حتی یک ((ابر ماه کامل)) هم 356577 کیلومتر از شما فاصله دارد. و این آماده باش برای دیدن یک نمایش آسمانی منحصر به فرد است.

 

منبع: ناسا

آخرین به روز رسانی ( يكشنبه ۲۹ اسفند ۱۳۸۹ ساعت ۱۲:۱۵ )
 

بهترین عطارد سال

نامه الکترونیک چاپ PDF

زمان بندی بهتر از این نمیتواند باشد. در حالیکه مدارگرد مسنجر ناسا به زودی وارد مدار چرخش به دور عطارد خواهد شد، سیاره ی گریزپای منظومه ی شمسی در تکاپوی اجرای بهترین نمایشش در سال 2011 است.

این نمایش 23 اسفند آغاز خواهد شد. اندکی پس از غروب خورشید بیرون بروید. اگر به غرب آسمان نگاه کنید، یک ستاره ی درخشان توجه شما را به خودش جلب خواهد کرد. اشتباه نکنید این عطارد نیست. این غول منظومه ی شمسی مشتری است که به تدریج در حال خداحافظی با آسمان شامگاهی است. اکنون مشتری شما را به دیدن کوچکترین برادرش دعوت میکند. عطارد پایین تر از مشتری قرار دارد و اندکی کمنورتر است. اما با کمک مشتری به راحتی میتوانید آن را بیابید.

تصویری از مشتری در سمت چپ و عطارد در سمت راست که غروب 22 اسفند در انگلستان تهیه شده است.

 

آخرین به روز رسانی ( سه شنبه ۲۴ اسفند ۱۳۸۹ ساعت ۱۹:۵۵ )
 

طوفانی درخشان بر روی زحل

نامه الکترونیک چاپ PDF

سیارات غول پیکر منظومه شمسی اکنون مناظر استثنایی برای مشتاقان رقم میزنند و برای آنهایی که به تازگی تلسکوپ یا چشمی جدید خریده اند (یا هدیه گرفته اند!) مکان این دو جرم در آسمان بسیار مناسب است.

 

در مشتری این روزها نوار استوایی جنوبی در حال ظهور دوباره است و تقریبا به شکل قبلی اش بازگشته است. مشتری را به راحتی میتوان در شب های زمستانی پس از غروب خورشید در جنوب آسمان یافت.


نمایی از طوفان دراماتیکی که بر روی زحل شکل گرفته است. این تصویر در 4 دی با استفاده از یک CCD و تلسکوپ 12/5 اینچ بازتابی تهیه شده است.

در همین حال، یک طوفان سفید جدید بر روی زحل شکل گرفته است. شاید ارباب حلقه های منظومه شمسی از اینکه مدتی همه ی توجهات به مشتری بود احساس ضعف میکرد و خواسته خودی نشان دهد!

این طوفان که برای اولین بار توسط منجمانی در ژاپن در اواخر آذر ماه شناسایی شد اکنون درازایی به اندازه ی 100 درجه ی طول جغرافیایی در شمال خط استوای زحل دارد (عرض جغرافیایی این طوفان بر روی زحل برابر 34 درجه است).

زحل اکنون در ارتفاع مناسب در جنوب شرق آسمان پیش از طلوع خورشید و در سمت راست و بالای سیاره ی درخشان زهره قرار دارد. هنگام مشاهده این عارضه به تغییرات سریع شکل و اندازه ی آن توجه کنید. در اینجا جدولی از زمان های دقیق عبور این طوفان از سمت رو به زمین زحل در طی چند روز آینده بر حسب زمان ایران ارائه شده است. بدیهی است که این عارضه در زمان هایی که زحل در آسمان ایران قابل رویت بوده و این طوفان در سمت رو به زمین آن در این هنگام قرار داشته باشد، قابل رویت خواهد بود. با توجه به مدت حرکت وضعی زحل که برابر 10 ساعت و 39 دقیقه و 19 ثانیه است شما قادر به محاسبه زمان عبور این طوفان خواهید بود در سایر اوقات خواهید بود.

تاریخ

ساعت

26 دی

01:40

26 دی

12:20

26 دی

23:00

27 دی

09:38

27 دی

20:18

28 دی

06:57

28 دی

17:36

29 دی

04:15

29 دی

14:55

30 دی

01:34

30 دی

12:13

30 دی

22:53

1بهمن

09:32

1 بهمن

20:11

2 بهمن

06:51

2 بهمن

18:00

3 بهمن

04:09

3 بهمن

14:39

4 بهمن

01:28

4 بهمن

12:07

4 بهمن

22:47

5 بهمن

09:26

5 بهمن

20:05

6 بهمن

06:45

6 بهمن

18:24

7 بهمن

04:03

7 بهمن

14:43

 

این آشفتگی روی زحل همانند آنچه که در اوایل سال میلادی جاری توسط منجمان آماتور مشاهده شد نیست. آن طوفان در ناحیه ای در کمربندهای عرضی جنوبی زحل که با نام ((محله ی طوفان ها)) شناخته میشود، شکل گرفته بود.

 

تامس دابین منجم باتجربه به این نکته اشاره دارد که آخرین باری که چنین طوفان بزرگی بر روی زحل شکل گرفت سال 1994 بود که البته آن طوفان نسبت به طوفان فعلی تضاد رنگی بسیار کمتری با نواحی اطرافش داشت. به راحتی میتوان گفت که آشفتگی فعلی درخشانترین ویژگی حال حاضر بر روی زحل است و از این نظر حتی میتوان آن را رقیبی برای حلقه های زحل دانست. بنابر این اگر قادرید با تلسکوپتان حلقه های زحل راببینید به احتمال زیاد خواهید توانست این طوفان را هم بر روی زحل ببینید.


اگر این روزها زحل را در آسمان صبحگاهی رصد نکرده اید، حتما نگاهی به آن بیندازید. در صبحگاه 12 دی هنگامی که طوفان شکل گرفته روی زحل رو به زمین قرار گرفت به راحتی با اکثر تلسکوپ های آماتوری قابل رویت بود. البته آن قدرها هم که در این تصویر پردازش شده به نمایش در آمده است، روشن نیست. دون پارکر در فلوریدا این تصویر را با استفاده از یک تلسکوپ بازتابی 16 اینچ تهیه کرده است. این تصویر وارونه است.

کاوشگر کاسینی ناسا هم که در حال گردش به دور زحل است از کنار حلقه های زحل شاهد این ابرهای کدر و آشفته است و یکی از تصاویری که چند روز پیش از این ناحیه تهیه کرده است را در بالا مشاهده میکنید. این تصویر در سوم دی ماه گرفته شده و در ششم دی ماه به زمین ارسال شده است. با مراجعه به وبسایت این کاوشگر میتوانید تصاویر جدیدتر را مشاهده نمایید.


نمای دراماتیک کاوشگر کاسینی از طوفان شکل گرفته بر روی نیمکره شمالی زحل در 3 دی.

 

منبع: Skyandtelescope.com

 

آخرین به روز رسانی ( سه شنبه ۱۰ اسفند ۱۳۸۹ ساعت ۲۳:۳۵ )
 

خورشید گرفتگی 14 دی: بهترین خورشید گرفتگی 8 سال آینده ی ایران

نامه الکترونیک چاپ PDF

تنها 4 روز پس از آغاز سال نوی میلادی در حالیکه آتش بازی های گرامیداشت آغاز سال 2011 به تازگی پایان یافته است، این بار نوبت آسمان است که یک آتشبازی به سبک خودش راه بیندازد. 14 دی ماه در حالیکه تنها دو هفته از وقوع ماه گرفتگی کامل در آمریکا میگذرد، نگاه میلیون ها نفر در اروپا، آفریقا و آسیا معطوف به آسمان خواهد شد: این بار برای نگاه به یک خورشید گرفتگی جزئی مهیج. بسته به موقعیت مکانی ناظران، ماه در مدت زمان نزدیک به 3 ساعت بیش از 80% قرص خورشید را خواهد پوشانید. در ایران این مقدار بین 15 درصد در جنوب تا نزدیک به 60 درصد در شمال غرب متغیر خواهد بود.

گرفت خورشید در زنجان از ساعت 11:14 آغاز خواهد شد و خورشید به تدریج در پشت ماه پنهان خواهد شد تا هنگامیکه حداکثر میزان گرفت خورشید در ساعت 12:45 به 44 درصد برسد. این کسوف در زنجان در ساعت 14:13 به پایان خواهد رسید.


مراحل خورشید گرفتگی 31 مه سال 2003 در شهر وین اتریش

برای بسیاری از ساکنین غرب اروپا و آفریقا خورشید گرفته طلوع خواهد کرد و این فرصتی برای عکاسان نجومی است تا تصاویری زیبا از خورشید گرفته همراه با پیش زمینه ای زیبا از مناظر زمینی تهیه کنند.

برخلاف خورشید گرفتگی کامل که تنها در بخشی محدود از کره ی زمین قابل رویت است، خورشید گرفتگی جزئی از ناحیه ی وسیعی از زمین قابل رویت است و تنها مقدار گرفت در نواحی مختلف متفاوت است. به هر میزان که شما به محل وقوع بیشترین میزان گرفت نزدیک باشید، که در گرفت 14 دی در شمال سوئد است، به همان میزان قادر خواهید بود ((گاز گرفتگی)) بزرگتری را بر روی خورشید ببینید. ساکنان اروپا باید این فرصت را غنیمت بشمارند چرا که دیگر تا 20 مارس 2015 فرصتی برای دیدن کسوفی جزئی با این میزان گرفت نخواهند داشت. البته ایرانیان و صد البته اهالی زنجان باید این فرصت را بیشتر غنیمت بشمارند. چرا که خورشیدگرفتگی بعدی با این میزان گرفت 8 سال بعد در دی 1397 روی خواهد داد که حداکثر میزان گرفت 80 درصد در آب های جنوب شرق ایران خواهد بود. خیلی راحت تر بخواهم بگویم تا آبان سال 1401 شمسی دیگر هیچ کسوف جزئی با این میزان گرفت در زنجان روی نخواهد داد!


خورشید گرفتگی 14 دی که در بخش های وسیعی از آسیا، اروپا و آفریقا قابل مشاهده است. در این تصویر خطوط آبی حداکثر میزان گرفت، خطوط سبز زمان اوج گرفت را به زمان جهانی (UT) و خطوط صورتی مکانهایی که در آن کسوف هنگام طلوع خورشید آغاز (سمت چپ) و هنگام غروب خورشید پایان می یابد (راست) را نشان میدهند.

افرادی که نظاره گر خورشید گرفتگی هستند باید بسیار مراقب باشند: نگاه مستقیم به خورشید در هر زمانی خطرناک است، چه هنگام خورشید گرفتگی کلی و جزئی و چه در سایر اوقات. تنها فرقی که یک کسوف جزئی دارد در این است که مردم را ترغیب به نگاه کردن به خورشید میکند کاری که آنها در سایر اوقات انجام نمیدهند. حاصل این کار در وهله اول مشاهده لکه های سیاه هنگام نگاه کردن به سایر اشیا و تار دیدن و در ادامه کاهش شدید توانایی چشم و کوری های موقتی یا دائمی است.

خوشبختانه روش های بسیار ساده ای برای لذت بردن از این نمایش زیبای آسمانی وجود دارد. شما میتوانید از عینک های مخصوص رصد خورشید که به سادگی در بازار یافت میشوند و مجهز به فیلترهای مناسب جهت رصد خورشید هستند استفاده کنید. همچنین شیشه های قوسی تیره ی جوشکاری برق شماره های 13 و 14 نیز برای مشاهده خورشید مناسب اند. (فراموش نکنید که عینک های آفتابی به هر میزان هم که تیره باشند به هیچ وجه برای رصد خورشید و خورشیدگرفتگی مناسب نیستند.) ساده ترین روش استفاده از پروژکتور نقطه ای است. در این دستگاه ساده شما ابتدا روی یک قطعه مقوا سوراخی کوچک ایجاد میکنید و آن را روی به خورشید میگیرد و در فاصله 1 متری آن صفحه ای دیگر قرار میدهید تا تصویر روی آن تشکیل شود. برای آنکه کیفیت کارتان بالا رود میتوانید فضای بین دو مقوا را بپوشانید (مثلا این کار را با استفاده از یک قوطی بلند انجام دهید.) اگر سوراخ ایجاد شده کوچک باشد تصویر ایجاد شده واضح ولی کمنور خواهد بود. اگر سوراخ بزرگ باشد تصویر کدر اما پرنور خواهد بود. در شکل زیر میتوانید این روش ساده را مشاهده کنید.


استفاده از پروژکتور نقطه ای ساده ترین راه برای لذت بردن از یک خورشید گرفتگی جزئی است.

روش های ابتدایی دیگری هم وجود دارند: مثلا اگر در منزلتان اتاقی نورگیر وجود دارد که پرده های آن دارای سوراخ های کوچک است و نور از درون این سوراخ ها عبور میکند همین سوراخ ها کار را برای شما انجام میدهند! و شما میتوانید خورشید گرفته را روی زمین اتاق مشاهده کنید. یک روش دیگر هم که در زیر تصویری از آن مشاهده میکنید نیاز به توضیح بیشتر ندارد!


استفاده از کف گیر هم میتواند روشی در نگاه کردن غیر مستقیم به خورشید گرفتگی جزئی باشد!

همانطور که میدانید خورشیدگرفتگی تنها هنگامی اتفاق می افتد که ماه نو باشد و در همین حین از مقابل خورشید عبور کند. این پدیده هر از چندگاهی اتفاق می افتد و با هربار نو شدن ماه نباید انتظار یک خورشید گرفتگی را داشت. چرا که صفحه ی گردش ماه به دور زمین با صفحه گردش زمین زاویه ای 5 درجه را میسازد که تنها در نقطه هایی موسوم به ((گره)) این دو صفحه همدیگر را قطع میکنند. بنابراین در بسیاری از اوقات زمین اصلا وارد سایه ی ماه نمیشود.

در طی سه سال گذشته منجمان آماتور قادر بودند در یک بخش از زمین یک کسوف کلی را مشاهده کنند. اما در سال 2011 هیچ خورشید گرفتگی کلی روی نخواهد داد.

بنابراین لازم است تا آنجا که میتوانید از این پدیده ی نجومی زیبا لذت ببرید!

 


منبع: Skyandtelescope.com

 

آخرین به روز رسانی ( چهارشنبه ۰۴ اسفند ۱۳۸۹ ساعت ۱۵:۱۳ )
 
صفحه 1 از 2