پس از یک مسافرت چهار ساله آرام در فضای بین سیاره ای، سپیده دم Dawn)، کاوشگر سیارکی ناسا، سرانجام در مداری به دور اولین مقصدش قرار گرفت، این مقصد جایی نیست جز سیارک 4- وستا. و این آغازی است بر مطالعه ی یک ساله ی دومین سیارک پرجرم کمربند اجرام خردی که بین مریخ و مشتری واقع شده است. اکنون سپیده دم اولین کاوشگری است که در مداری به دور یک جرم در کمربند سیارک ها میگردد.
هرچند که سپیده دم با ارسال اطلاعات مهندسی قرار گیری اش را در مدار تایید کرد اما زمان دقیق قرار گرفتن در مدار تا هنگامی که جرم وستا به طور دقیق اندازه گیری شود معلوم نخواهد شد. (جرم بیشتر به معنای این است که قرارگیری در مدار دیرتر از زمان تخمین زده شده در ساعت 1 شب 25 تیر به وقت محلی شرق آمریکا انجام شده است و طبیعتا جرم کمتر کم عکس این مطلب را میرساند.)
چند روز پیش از قرار گرفتن سپیده دم در مدار وستا، ناسا تصویری از وستا را که توسط سپیده دم در 18 تیر تهیه شده بود منتشر کرد. در هنگام تهیه این تصویر سپیده دم تنها 41 هزار کیلومتر از این سیارک فاصله داشت. در این تصویر جزئیاتی با اندازه 4 کیلومتر قابل تفکیک است.
سپیده دم که در 27 سپتامبر سال 2007 به فضا پرتاب شد مجهز به دوربین های کیفیت بالا، طیف نگارها و سایر ابزارهایی است که به این کاوشگر قابلیت بررسی و کاوش دقیق ماهیت حقیقی دو جرم بیگانه را میدهند: 4- وستا و 1- سرس. پس از بررسی یکساله ی وستا، سپیده دم سفرش را به مقصد سرس در ژوئیه سال 2012 آغاز خواهد کرد. همچنین هنگامی که در فوریه سال 2015 سپیده دم به سرس رسیدف اولین کاوشگری خواهد شد که در مدار دو جرم مختلف در منظومه شمسی قرار گرفته است. دانشمندان معتقدند که این دو جرم که در اوایل دوران حیات منظومه شمسی به وجود آمده اند، حاوی اطلاعات مهمی در مورد تشکیل سیارات خاکی منظومه شمسی هستند. همچنین این اطلاعات به هموار کردن جاده ی سفرهای بین سیاره ای آینده انسان کمک خواهد کرد. طبق برنامه طرح شده برای ناسا توسط رئیس جمهور اوباما، تا سال 2025 ناسا می بایست بر روی یک سیارک انسان پیاده نماید.
پس از یک مسافرت چهار ساله و طی 2/8 میلیون کیلومتر مسافت، سپیده دم همچنین به بیشترین میزان شتاب پیش راننده ثبت شده برای یک کاوشگر دست یافت. این مقدار با توجه به موتورهای یونی این کاوشگر برابر 6/7 کیلومتر بر ثانیه بود. این موتورها با بیرون راندن یون ها نیروی پیش رانشی و سرعتی تولید میکنند که بالاتر از هر تکنولوژی موجود دیگری در حال حاضر است. مارک ریمن مهندس ارشد پروژه میگوید: ((سپیده دم به همان زیبایی که با موتور یونی اش فضای بین سیاره ای را در می نوردید، به آرامی وارد مدارش به دور وستا شد. این واقعا به طرز غریبانه ای جالب است که ما به نسل بشر این فرصت را میدهیم که به یکی از آخرین دنیاهای کشف نشده در درون منظومه ی شمسی نگاهی دقیق بیندازند.)) او همچنین در ابتدای این ماه به این نکته اشاره کرده بود که اولین مقصد سپیده دم: ((چروکیده و پلاسیده، کهن و همراه با مجموعه ای از ویژگی های چشمگیری است که میتوانند شاهدان گشمده ای بر برخی از سحرآمیزترین دوران های حیات منظومه شمسی باشند.))
وستا سیارکی با 530 کیلومتر قطر است و دومین جرم پرجرم در کمربند سیارک ها محسوب میشود. تصاویر زیادی از این سیارک توسط تلسکوپ های زمینی و فضایی در طی نزدیک به دو قرن اخیر تهیه شده است اما این تصاویر قادر به نشان دادن جزئیات زیادی از این سیارک نبوده اند. کریستوفر راسل محقق ارشد پروژه از دانشگاه کالیفرنیا در لس آنجلس میگوید: ((ما شروع به کاوش و مطالعه ی جرمی نموده ایم که میتوان ادعا کرد که قدیمی ترین سطح باقیمانده در منظومه شمسی را داراست. از این بخش از فضا مدت ها چشم پوشی شده بود. تاکنون تصاویری که از وستا دریافت کرده ایم نشان دهنده ی سطحی است که برخی از قدیمی ترین رویدادهایی را در وستا به وقوع پیوسته را همچنان حفظ کرده است. همچنین میتوان به واقعه نگاری هایی که سطح وستا از یورش هایی که در دوران های گوناگون شاهدش بوده و آنها را به گونه ای ثبت کرده اشاره کرد.))
اولین تصویری که سپیده دم پس از قرار گرفتن در مدار وستا از آن تهیه کرده است حاوی اطلاعات زیادی در مورد این سیارک است. هنگامی که سپیده دم در دام گرانش وستا افتاد فاصله تقریبی آن از سیارک حدود 16 هزار کیلومتر بود.
بسیاری بر این باورند که وستا منبع بسیاری از شهاب سنگ هایی است که بر روی زمین فرود می آیند. وستا و همسایه ی ناسایی جدیدش، سپیده دم، در حال حاضر 188 میلیون کیلومتر از زمین فاصله دارند. تیم سپیده دم از اواسط مرداد ماه شروع به گردآوری اطلاعات علمی خواهد کرد.
آن چیزهایی که اکنون ما در مورد وستا میدانیم حیرت آور اما در عین حال ناقص است. تصاویر تلسکوپ فضایی هابل نشان از این دارد که در اوایل دوران حیات منظومه شمسی وستا کوبیده شده است! مطالعات رادیو ایزوتوپی شهاب سنگ هایی که منتصب به وستا هستند نشان میدهند که احتمالا این جرم همچون سایر سیارات خاکی در حدود 5 تا 15 میلیون سال به طور تواما رشد کرده است. پس از آن به مقدار کافی گرم شده است (به علت واپاشی رادیو ایزوتوپ ها درونی اش) تا دست کم بخشی از آن ذوب شود. محققان بر این باورند که شاید وستا یک هسته آهن- نیکلی و گوشته ای مملو از فلزات در زیر پوسته ی صخره ایش داشته باشد.
تصویر خیالی از سپیده دم و سیارک وستا.
هرچند که فرآیند قرارگیری در مدار کامل شده است اما فاز نزدیک شدن بیشتر به وستا ادامه پیدا خواهد کرد و در طی سه هفته آینده از فاصله آن با وستا مرتبا کاسته خواهد شد. در این حین تیم سپیده دم بر روی زمین به جستجو برای یافت اقمار احتمالی وستا، تهیه ی تصاویر بیشتر به منظور ناوبری، مشاهده خصوصیات فیزیکی وستا و تهیه اطلاعان کالیبراسیون ادامه خواهند داد.
همچنین هدایتگران پروژه، میزان نیروی جاذبه ی وستا را بر روی کاوشگر اندازه گیری خواهند کرد تا جرم سیارک را با دقتی بالاتر از محاسبات پیشین محاسبه نمایند. بدین ترتیب آنها قادر خواهند بود زمان دقیق ورود به مدار را تصحیح نمایند.
دینامیک شناسان از تاثیر وستا بر روی حرکت کاوشگر به منظور پی بردن به جرم سیارک و همچنین استنباط در مورد پراکندگی جرم در درون آن استفاده خواهند کرد. و همچنان که سپیده دم به منظور انجام دادن این اندازه گیری ها به سطح وستا نزدیک و نزدیک تر خواهد شد، این کاوشگر برخی از بهترین تصاویری که تاکنون از این سیارک تهیه شده است را به خانه ارسال خواهد کرد.
در ابتدا، سپیده دم در فاصله 14500 کیلومتری از سطح وستا شناور خواهد بود. پس از آن از اواخر مرداد ماه سیستم پیشران یونی سپیده دم این مقدار را به 4500 کیلومتر کاهش خواهد داد و در نهایت در اوایل سال میلادی آینده این مقدار به تنها 170 کیلومتر کاهش پیدا خواهد کرد. تفیک پذیری تصاویر از 500 متر در هر پیکسل که در حال حاضر شاهد آن هستیم به 30 متر در پیکسل در سال 2012 افزایش پیدا خواهد کرد. تیم علمی سپیده دم محدوده کاوش های این کاوشگر را گسترش داده اند و حتی برای یافتن قمری به دور این سیارک برنامه ریزی میکنند.
تصویری خیالی که چگونگی تهیه اطلاعات طیفی توسط سپیده دم را از وستا نشان میدهد.
خوشبختانه برای منجمانی که قصد مشاهده این سیارک را در آسمان شب دارند، رسیدن سپیده دم به وستا در هنگامی به وقوع پیوسته است که این سیارک به راحتی با استفاده از دوربین های دوچشمی و تلسکوپ ها قابل مشاهده است. وستا در حال حاضر از قدر 6+ و در صورت فلکی جدی قرار دارد و تقریبا به اندازه ی درخشان ترین وضعیتش درخشان است. البته شاید خبر بد این باشد که
برای منجمان نیمکره شمالی، وستا در هنگام نیمه شب در ارتفاع کمی در جنوب شرق قرار خواهد داشت و به تدریج تا طلوع خورشید و هنگام "سپیده دم" به ارتفاع آن اضافه خواهد شد. شما با استفاده از این نقشه میتوانید مکان دقیق وستا را در آسمان بیابید. و البته نباید فراموش کنید که حتی قدرتمندترین تلسکوپ های آماتوری وستا را تنها همچون یک نقطه ی کوچک نورانی نمایش میدهند، پس انتظار مشاهده ی کاوشگر بسیار کوچک سپیدم دم در یک چنین فاصله ای بیشتر شبیه یک جوک است!
برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد کاوشگر سپیده دم میتوانید به وبسایت آن مراجعه نمایید.
منابع: ناسا، Skyandtelescope.com
ثبت نام در اشتراک گذاری این نظر
