یکشنبه ی گذشته، مریخ نورد روح ناسا سالگرد شش سال کاوش بی نظیر در سیاره ی سرخ را جشن گرفت. با این وجود زمستان مریخی که به زودی از راه خواهد رسید، شاید پایان کار این ربات محبوب و ستیزه جو را رقم بزند.

تصویر تخیلی از روح بر روی مریخ.

روح و مریخ نورد دوقلویش فرصت به ترتیب در ساعت 07:35 14 دی 1382 و ساعت 08:05 5 بهمن 1382 بر روی مریخ فرود آمدند و خود را برای انجام ماموریتی 3 ماهه آماده کردند. اما آنها همچنان 6 سال زمینی یا 32/3 سال مریخی است که بر روی مریخ فعالیت میکنند. در طول این مدت روح توانسته است نشانه هایی از محیط پربخار و سخت مریخ کهن را که با گذشته ی اسیدی و مرطوب شناسایی شده توسط فرصت تفاوت بسیار دارد بیابد. فرصت همچنان در نیمه راه مریخ مشغول فعالیت است.

چرخ های گرفتار در شن و پر اشکال روح اکنون حرکت این مریخ نورد را به چالش کشیده اند. این مسئله میتواند مانع اجرای استراتژی اصلی ناسا در مورد سالم نگه داشتن مریخ نورد در طی زمستان شود. تیم مسئول شاید نتوانند صفحات خورشیدی این مریخ نورد را در جهت خورشید منحرف کنند تا از طریق گرمای خورشید انرژی لازم برای گرم نگه داشتن مریخ نورد در زمستان سخت مریخ را به دست بیاورند.

9 ماه پیش، در حین حرکت در ناحیه ای با نام ((تروی)) چرخ های روح از سطحی سخت وارد شن های سست و روان شد. تلاش ها برای رهایی از تله ی ماسه ای موفقیت چندانی در بر نداشته است. ناتوانی مریخ نورد در استفاده از هر شش چرخش این مخمصه را بدتر هم کرده است. چرخ سمت راست جلوی مریخ از سال 84 از کار افتاده است و چرخ سمت راست پشتی هم ماه گذشته از کار افتاد. در کمال تعجب چرخ سمت راست جلوی مریخ نورد دوباره شروع به کار کرد البته هر از چندگاهی نه همیشه. حرکت با چهار یا پنج چرخ پیشرفت کمی داشته و تلاش های آخر، باعث فرو رفتن بیشتر روح در خاک شده است.

استیو اسکوآیرز محقق ارشد مریخ نوردها میگوید: ((اولویت اصلی در حال حاضر بازگرداندن قابلیت حرکت مریخ نورد در صورت امکان است.))

چنانچه حرکت امکان پذیر نباشد، اولویت بعدی کج کردن بیشتر مریخ نورد خواهد بود؛ در این حالت روح قادر به تولید الکتریسیته ی کافی جهت چرخش چرخ هایش خواهد بود. روح در نیمکره ی جنوبی مریخ قرار دارد. در حال حاضر در این بخش از مریخ پاییز است و میزان نور خورشید برای این مریخ نورد که انرژی اش را از خورشید تامین میکند به تدریج در حال کاهش است. و این، بسته به مقدار انرژی باقیمانده برای مریخ نورد، باعث متوقف شدن تلاش ها برای آزاد شدن روح در طی ماه جاری خواهد شد. کجی روح در حال حاضر در حد پنج درجه در جهت جنوب است که چندان مفید واقع نخواهد شد، چرا که در زمستان، خورشید با ارتفاع کم از آسمان شمالی عبور میکند.

آخرین تلاش ها برای آزاد کردن مریخ نورد روح موفقیت آمیز نبوده است. در 5 دی مریخ نورد 6 میلی متر بیشتر وارد شن شد.

تا هنگامیکه میزان کجی بیشتر نشود و یا اینکه باد از افزایش تدریجی شن ها بر روی صفحات خورشیدی روح جلوگیری نکند، میزان نور خورشید تا اردیبهشت ماه همچنان کاهش خواهد یافت. در طول اردیبهشت ماه یا حتی زودتر از آن، روح انرژی کافی برای انجام عملیات نخواهد داشت.

با توجه به میزان انباشتگی کنونی غبار، صفحات خورشیدی با انحراف صفر درجه به زحمت قادر به تامین انرژی لازم برای گرم نگه داشتن مریخ نورد در طی انقلاب زمستانی مریخ خواهند بود.

تیم روح در حال ارزیابی استراتژی ها جهت افزایش دادن میزان انحراف صفحات خورشیدی حتی در صورتی که روح نتواند از تله ی ماسه ای رها شود است. به عنوان مثال تلاش برای دفن بیشتر چرخ های مریخ نورد در بخش شمالی یکی از این استراتژی هاست. در بهمن ماه، ناسا ماموریت های مریخ از جمله روح را برای تعیین سودآوری علمی آنها مورد بررسی قرار خواهد داد تا بتواند بودجه محدودش بین آنها تقسیم کند. در این خلال، این تیم برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد اطلاعاتی که روح بدون حرکت و با انرژی کمتر میتواند به دست بیاورد تحقیقات بیشتری انجام خواهد داد.

روح در مکانی که در آن گیر افتاده است هم میتواند همچنان تحقیقات مهم خود را ادامه دهد. روح در این مکان میتواند بخش های داخلی مریخ را مورد بررسی قرار دهد، وضعیت هوا را مشاهده کند و به آزمایش توده های جالب نمایان شده توسط چرخ هایش بپردازد.

نقشه ی توپوگرافیک از منطقه ی اطراف روح یا همان ((تروی)).

مطالعه ی ساختار درونی سیاره با استفاده از اندازه گیری میزان لنگ زدن محور چرخش سیاره توسط مخابره ی رادیویی انجام میگیرد که توسط مریخ نورد متحرک قابل انجام نیست. از این آزمایش و سایر آزمایش ها میتوان کشفیات متفاوت و بیشتری به دست آورد. روح ماموریتی است که تا هم اکنون هم بسیار بیشتر از آنچه که انتظار میرفت کشفیات انجام داده است.

تغییرات طولانی در جهت چرخش، به ما درباره ی قطر و چگالی هسته ی سیاره اطلاعات بیشتری خواهد داد. تغییرات کوتاه مدت هم میتواند در مورد مایع یا جامد بودن هسته بگوید.

روح شاید اکنون گرفتار شده و در معرض خطر قرار گرفته باشد، اما کارهای زیادی دارد که باید در آینده انجام بدهد.

 

منبع: ناسا


 

نوشته شده توسط علی عابدی در جمعه هجدهم دی 1388 ساعت 18:10 موضوع اخبار نجومی و فضا | لینک ثابت