انجمن نجوم آیتان زنجان

بیشتر منجم ها دوست ندارند که درب رصدخانه هایشان را هنگامی که باد با سرعت 160 کیلومتر در ساعت می وزد باز کنند. اما رصدخانه ی سوفیای ناسا یک استثناست؛ چون چندی پیش در حالیکه درب هایش باز بود بر روی هواپیمایی با سرعت 400 کیلومتر در ساعت پرواز میکرد.

ماه گذشته، رصدخانه ی استراتوسفری برای نجوم فروسرخ (SOFIA) به مدت یک ساعت و 19 دقیقه بر روی یک هواپیمای بوئینگ 747 تغییر یافته در ارتفاع 5/4 کیلومتری از سطح زمین پرواز کرد. در این هنگام درب تلسکوپ به مدت دو دقیقه کاملا باز بود.

سوفیا در آغاز پرواز آزمایشی اش در ماه گذشته.

باب میر مدیر پروژه ی سوفیا در مرکز فضایی درایدن در این باره میگوید: ((این اولین باری بود که این درب در حین پرواز به طور کامل باز میشد. ما میخواستیم بدانیم که آیا بازکردن این درب بر روی پرواز و کنترل هواپیما تاثیر گذاشته و باعث همنوایی صوتی درون محفظه ی تلسکوپ میشود یا اینکه بر اثر باد قطعات درون محظه شل میشوند.))

هنگامیکه شما درون بطری نوشابه فوت میکنید و صدای ((هوم)) میشنوید، این یک همنوایی صوتی است. چنانچه این پدیده درون هواپیما اتفاق بیفتد، میتواند باعث جا به جایی ساختار هواپیما و تلسکوپ و درنهایت ایجاد مشکل شود.

سوفیا این آزمایش را با موفقیت کامل به انجام رسانید. همه چیز به خوبی پیش رفت. به هیچ تصحیح یا تنظیمی احتیاج نبود. هیچ لرزش یا خسارتی به ابزارها وارد نشد.

این تلسکوپ فروسرخ 98 اینچی سرانجام آماده ی سفر در ارتفاع 12 کیلومتری و مطالعه در مورد گروهی از اجرام نجومی در طول عمر پیش بینی شده ی 20 ساله اش شد. این اجرام شامل کهکشان های دیگر، مرکز کهکشان راه شیری، محیط بین ستاره ای و مخصوصا واحدهای تشکیل دهنده ی حیات که درونش وجود دارد، تشکیل ستارگان و سیارات و دنباله دارها و سیارک های منظومه شمسی میشود.

بخار آبی که زمین را احاطه کرده است، همچون یک دیوار آجری نامرئی در برابر انرژی فروسرخ اجرامی که سوفیا قصد بررسی آنها را دارد عمل میکند. سوفیا این مشکل را با نگاه به عالم بر بالای این پرده حل میکند؛ کاری که تلسکوپ های زمینی قادر به انجام آن نیستند. همچون یک تلسکوپ فضایی، سوفیا پیش از آنکه به زمین بازگردد به جمع آوری انرژی فروسرخ خواهد پرداخت.

سوفیا در حال پرواز در حالیکه درب تلسکوپ کاملا باز است.

سوفیا این کار را در حین بازبودن درب هواپیمای حاملش انجام خواهد داد. همچون هنگام آزمایش، تلسکوپ به همراه آینه های اصلی، ثانوی و ثالثش درون محفظه ای در انتهای هواپیما قرار خواهند گرفت. کنترل تلسکوپ، کامپیوترها، طیف نگارها و سایر ابزارها در کابینی جداگانه با فشارهوای تنظیم شده انجام خواهد گرفت. دانشمندانی که آنها هم درون این کابین قرار گرفته اند، میتوانند از پنجره ای درون کابین تصاویری که تلسکوپ تهیه میکند مشاهده کنند. تصاویر از طریق یک لوله که نسمیث نام دارد از محلی که تلسکوپ در آن قرار دارد به بخشی که کابین در آن قرار گرفته در سمت دیگر هواپیما منتقل میشود.

پیش از آغاز فعالیت علمی سوفیا در پاییز، آزمایش های بیشتری جهت انجام در بهار 2010 برنامه ریزی شده است.

میر میگوید: ((ما تمامی سرعت هایی را که هواپیما میتواند پرواز کند و تمامی ارتفاع هایی که باید در آنها ماموریت انجام شود تست خواهیم کرد. ما همچنین زوایای مختلف نشانه گیری تلسکوپ را تست خواهیم کرد. تست اولیه که ما در آن به تصاویر تلسکوپ نگاه کرده و تلسکوپ را توصیف خواهیم کرد برای ماه آوریل برنامه ریزی شده است. در این تست ما تلسکوپ را آزاد کرده و در آن هنگام تلسکوپ قادر به حرکت همچون هنگامی که به رصد آسمان میپردازد خواهد بود. سوفیا در این هنگام توسط باد دچار لرزش ها و نوساناتی خواهد شد و این اولین آزمایش توانایی های این تلسکوپ در تهیه تصاویر پایدار خواهد بود.))

نمایی نزدیک از تلسکوپ در حین پرواز.

چگونه میتوان یک تلسکوپ را درون هواپیمایی در حال پرواز که درب هایش هم باز است طوری ثابت نگاه داشت که بتواند یک نقطه ی خاص را نشانه رفته و روی آن ثابت بماند؟

تلسکوپ روی پایه های ضربه ای قرار دارد که از آن در برابر تکان های مکانیکی محافظت میکند. و در گوشه ی پشتی محفظه، درب شیبداری وجود دارد که جریان هوایی که وارد محفظه میشود را جذب کرده و دوباره به بالا و پشت شیب هدایت و آن را از محفظه خارج میکند.

سوفیا همچنین وزنه هایی دارد که به آن متصل شده اند و با میزان و اندازه کردن آنها میتوان لرزش ها را تعدیل کرد. و سیستم کنترل میتواند تلسکوپ را به عقب و جلو برده و تکان های خفیف و حرکات هواپیما را جبران کند. آینه ی ثانویه حتی میتواند بلرزد تا تکان های تصویر را از بین ببرد.

سوفیا واقعا گوشه ای از مهندسی حیرت آور است. این آزمایش نشان از یک موفقیت بزرگ و مرحله ای مهم برای تمام افرادی است که به مدت یک دهه زحمت زیادی برای این ماموریت کشیده اند.

منبع: ناسا

نوشته شده توسط علی عابدی در یکشنبه بیست و هفتم دی 1388 ساعت 19:31 موضوع اخبار نجومی و فضا | لینک ثابت