پس از 6 سال اکتشاف بی سابقه بر روی سیاره ی سرخ، مریخ نورد روح ناسا دیگر یک ربات کاملا متحرک نیست. پس از عدم موفقیت تلاش های چند ماه اخیر ناسا جهت آزاد کردن روح از تله ی شنی گرفتار شده در آن، ناسا روح را به عنوان یک پایگاه علمی ثابت تعیین کرد.

مهمترین وظیفه ی این کاوشگر با ارزش در طی چند هفته ی آینده، آمادگی جهت مبارزه با زمستان سخت مریخ خواهد بود. چنانچه روح زنده بماند، همچنان قادر خواهد بود از جایگاه ابدیش کشفیات علمی حیرت انگیزش را ادامه دهد. در این صورت ماموریت این مریخ نورد میتواند چندین ماه یا حتی چندین سال ادامه پیدا کند.

داگ مک کوییزتایون مدیر برنامه ی اکتشافات مریخ ناسا میگوید: ((روح نمرده است؛ او اکنون وارد فاز جدیدی از زندگی اش شده است.))

آخرین جای چرخ های روح. این تصویر که توسط دوربین ناوبری روح تهیه شده است جای چرخ های این مریخ نورد را در طی حرکتش به سمت عقب و همچنین کشاندن چرخ سمت راست جلوییش که از کار افتاده نشان میدهد. روح از آوریل سال 2009 در شن های نرم این ناحیه گرفتار شد.

مک کوییزتایون می افزاید: ((ما پیش از این در سال گذشته میلادی به جهانیان اعلام کرده بودیم که شاید تلاش ها برای رهایی این مریخ نورد محبوب از تله ی شنی موفقیت آمیز نباشد. به نظر می آید محل فعلی که روح در آن قرار گرفته است استراحتگاه ابدش اش خواهد بود.))

10 ماه پیش، در حالیکه روح در حال حرکت به سمت جنوب در مرزهای غربی فلاتی کم ارتفاع که به صفحه ی بازی مشهور است، بود؛ چرخ هایش از زمینی سخت وارد شن های نرمی شد که زیر سطحی سخت پنهان شده بودند.

از هنگامی که روح گرفتار شد، تیم هدایت کننده ی آن از زمین برنامه های مختلفی جهت خروج این مریخ نورد شش چرخ که یکی از چرخ هایش از سال 2006 از کار افتاده و باعث کاهش توانایی حرکتش شده است، به اجرا گذاشته اند. از آن جمله میتوان به بررسی ها، شبیه سازی ها، تجدید نظرها و انجام آزمایش بر روی مدل آزمایشی مریخ نورد درون جعبه ی شنی در محل آزمایشگاه جت پیشران ناسا (JPL) در کالیفرنیای آمریکا اشاره کرد. در ماه نوامبر یک چرخ دیگر روح هم از کار افتاد که شرایط دشوار را بازهم سخت تر کرد.

تلاش های اخیر جهت حرکت دادن روح بهترین نتایج را از هنگام گرفتار شدنش به همراه داشته است. با این وجود نزدیکی زمستان دستور به تغییر استراتژی داده است. اکنون در محلی که این مریخ نورد خورشیدی در آن واقع شده است میانه های پاییز است. زمستان از خرداد ماه آغاز خواهد شد. انرژی خورشیدی در حال کاهش است و انتظار میرود که تا اواسط ماه آینده دیگر برای ادامه ی حرکت ها جهت آزاد ساختن مریخ نورد کافی نباشد. تیم هدایت کننده ی مریخ نورد قصد دارند از فرصت باقیمانده جهت کج کردن بیشتر مریخ نورد استفاده کنند. روح اکنون اندکی به سمت جنوب منحرف شده است. خورشید در زمستان در بخش شمالی آسمان خواهد بود؛ بنابر این کاهش دادن انحراف جنوبی مریخ نورد جذب انرژی خورشیدی توسط صفحات خورشیدی اش را بیشتر خواهد کرد.

اشلی استروپ یکی از هدایت کنندگان روح در ناسا میگوید: ((ما باید بخش پشتی یا بخش چپ مریخ نورد یا هر دو را بالا ببریم. بالا بردن چرخ های عقبی مریخ نورد و حرکت دادن آنها به سمت عقب و اندکی به سمت بالا به بیرون آوردنشان از جای چرخ باقیمانده بر روی سطح مریخ کمک خواهد کرد. چنانچه نیاز باشد، ما میتوانیم با انداختن چرخ سمت راست جلوی مریخ نورد درون جای چرخ های مریخ نورد یا تلاش برای دفن آن درون یک چاله، ارتفاع سمت راست جلوی مریخ نورد را کم کنیم.))

اشلی استروپ هدایت کننده ی روح که در تلاش ها برای آزادسازی این مریخ نورد هم مشارکت داشت.

با توجه به زاویه ی فعلی، روح احتمالا انرژی کافی جهت برقراری ارتباط با زمین در طی زمستان مریخ نخواهد داشت. حتی چند درجه انحراف بیشتر احتمالا تفاوت کافی در برقراری ارتباط هر چند روز یکبار ایجاد خواهد کرد.

گذر از زمستان مریخی تماما به دما و مقدار سرمایی که متوجه قطعات الکترونیکی مریخ نورد خواهد شد بستگی دارد. حتی تولید اندکی انرژی توسط صفحات خورشیدی مریخ نورد به گرم نگه داشتن قطعات الکترونیکی حساس مریخ نورد کمک خواهد کرد، از این طریق میتوان این قطعات الکترونیکی را روشن نگه داشت یا اینکه گرمکن های حیاتی روح را روشن کرد.

روح حتی هنگامی که ثابت است هم به تحقیقات علمی خود ادامه خواهد داد.

استیو اسکوآیرز مدیر علمی پروژه های روح و فرصت در این باره میگوید: ((نوعی از کشفیات علمی وجود دارد که تنها با استفاده از ابزارهای ثابت قابل انجام است و ما آن را در طی مدتی که روح قادر به حرکت بود به تاخیر انداخته ایم. کاهش توانایی های حرکتی به این معنی نیست که این ماموریت ناگهان به پایان رسیده است. در عوض به ما اجازه میدهد تا گریزی به این کشفیات در وضعیت ثابت بزنیم.))

یکی از این آزمایش هایی که روح در وضعیت ثابت آغاز کرده است، مطالعه ی لرزش های مریخ در طی چرخش این سیاره جهت به دست آوردن درکی درست در مورد ساختار هسته ی مریخ است. این آزمایش نیاز به یک ماه ردیابی رادیویی حرکت یک نقطه از سطح مریخ به منظور محاسبه ی حرکت طولانی با دقت چند اینچ است.

در حالیکه روح به عنوان یک پایگاه علمی ثابت دیگر قادر به حرکت نخواهد بود، به کسب اطلاعات بیشتر در مورد هسته  ی مریخ کمک خواهد کرد.

چنانچه حتی اگر آخرین کشفی که روح انجام خواهد داد این باشد که آیا هسته ی مریخ مایع است یا جامد، این بسیار شگفت انگیز خواهد بود. این کشف نسبت به سایر کشفیات و اطلاعاتی که روح برایمان فراهم کرده است بسیار متفاوت خواهد بود.

ابزارهای روی بازوی رباتیک روح میتوانند تغییرات مواد تشکیل دهنده ی خاک اطرافش را بررسی کنند، که تحت تاثیر آب انجام میگیرد. کشفیات علمی در وضعیت ثابت همچنین شامل مشاهده ی چگونگی حرکت کردن ذرات خاک توسط باد و زیر نظر گرفتن جو مریخ هم میشود.

روح شاید از حرکت باز ایستاده باشد، اما از کشف رازهای مریخ باز نایستاده است.

 

منبع: ناسا


 

نوشته شده توسط علی عابدی در جمعه نهم بهمن 1388 ساعت 14:0 موضوع اخبار نجومی و فضا | لینک ثابت