بلندترین نقطه ی جزیره ی مائویی در هاوایی، آتشفشان به خواب رفته ی هالاکالا با ارتفاع 3055 متر است که مناظر رویایی دهانه اش سالانه 3/1 میلیون گردشگر را به خود جذب میکند. هنگامی که بازدیدکنندگان از مناظر زیبای این ناحیه لذت میبرند توجهشان به رصدخانه های بزرگی که در آن نزدیکی واقع شده اند جلب میشود؛ هر چند که نمیتوانند از آنها بازدید کنند. رصدخانه هایی که گواه بر شرایط عالی این ناحیه برای کشفیات جدید نجومی است.

در فرهنگ بومی هاوایی، هالاکالا همچنین به عنوان خانه ی خورشید حائز احترام ویژه ای است. بنابراین این مکان مطابقت عجیبی با پروژه ای دارد که اخترشناسان امیدوارند از اواخر سال میلادی جاری ساختش آغاز شود: تلسکوپ پیشرفته ی خورشیدی (ATST)، بزرگترین و قدرتمندترین رصدخانه ای که جهت بررسی خورشید ساخته خواهد شد.


تلسکوپ پیشرفته ی خورشیدی که توسط ابزارهایی با تکنولوژی های روز مجهز شده است بر فراز قله ی هالاکالا در جزیره ی مائویی هاوایی ساخته شده و تا سال 2017 آماده ی بهره برداری خواهد شد. در سمت راست این تصویر که توسط یک هنرمند رسم شده است رصدخانه ی خورشیدی میس که در سال 1964 احداث شده قابل مشاهده است.

دو هفته پیش موسسه ی ملی علوم آمریکا همکاری اش را با اتحادیه ی دانشگاه ها جهت تحقیقات نجومی برای ساخت ATST اعلام کرد. قرارداد 8 ساله ای با بودجه ی 298 میلیون دلار که برای ساخت رصدخانه و 4 ابزار اولیه اش کافی خواهد بود. برنامه ی ساخت این رصدخانه همراه با 146 میلیون دلار کمک از طرف قرارداد سرمایه گذاری مجدد آمریکا خواهد بود.

با استفاده از آینه ی اصلی با 4 متر عرض و جدیدترین تکنولوژی های اپتیک فعال، ATST خورشید را با تفکیک پذیری 1 ثانیه ی قوس مشاهده کرده و قادر به تهیه ی طیفی با طول موج 350 نانومتر در ماورای بنفش تا 28 میلی متر در فروسرخ خواهد بود. چنین ویژگی هایی اخترشناسان را قادر خواهد کرد تا اندازه گیری هایی از میدان های مغناطیسی و تلاطم های شیدسپهر (فوتوسفر)، فام سپهر و حتی تاج کمنور خورشید را که انجام آنها تاپیش از این ممکن نبوده است انجام دهند. هیچ تلسکوپ خورشیدی نظیر ATST ساخته نشده و حتی طرحی برای ساخت چنین تلسکوپی روی میز مهندسان نیست.

ATST هم به جمع رو به رشد رصدخانه های بر فراز هالاکالا خواهد پیوست: سیستم الکترو اپتیکال پیشرفته 5/3 متری نیروی هوایی آمریکا به همراه یکی از مجتمع های ردیاب ماهواره اش و تلسکوپ 2 متری فالکز شمالی از پروژه های در دست اقدام در این ناحیه است. رصدخانه ی خورشیدی میس اولین رصدخانه ی حرفه ای بود که در سال 1964 در این ناحیه ساخته شد.


همانطور که در این نما از کنار ساختمان رصدخانه قابل مشاهده است؛ آینه ی تلسکوپ پیشرفته ی خورشیدی 4 متر عرض خواهد داشت که بدین ترتیب میتواند تصویری از خورشید با تفکیک پذیری 1 ثانیه ی قوس ارائه دهد.

مجریان طرح در حال حاضر در حال جمع آوری و تشکیل تیم ساخت رصدخانه هستند، اما همه ی افراد از اضافه شدن گنبد 43 متری سفید رنگ ATST به منظره ی قله ی کوه خوشحال نیستند. با وجود اینکه اخترشناسان قله ی هالاکالا را از بین بیش از 70 محل انتخاب کردند و پروژه بازبینی های میط زیستی اش را گذرانده است؛ برخی از مسئولان فرهنگی مائویی با ساخت ATST مخالف هستند.

نمایندگان موسسه ی ملی علوم با تامین بودجه و اعتبارات برای کالج ارتباطات مائویی و سایر فعالیت های آموزشی با مشارکت بومیان هاوایی سعی در راضی کردن آنها دارند. گفتگو با این گروه ها در هاوایی ادامه دارد. اما در نهایت یک مانع بر سر راه این پروژه باقی است: این پروژه هنوز نتوانسته است مجوز احداث در ناحیه ای مشخص را از هیئت منابع زمینی و طبیعی هاوایی کسب نماید. کاری که شاید چند ماه به طول بیانجامد.



منبع: اسکای اند تلسکوپ


 

نوشته شده توسط علی عابدی در شنبه هفدهم بهمن 1388 ساعت 14:47 موضوع اخبار نجومی و فضا | لینک ثابت