با هم متناسب اند؛ این طور نیست؟ زیباترین نماهایی که تاکنون از پلوتون دوردست تهیه شده است در صد و چهارمین سالروز تولد کاشفش کلاید تومبا رونمایی شد.

این هفته مارک بویی، از علاقه مندان به پلوتون در مرکز تحقیقات جنوب غرب آمریکا، نقشه هایی از سطح پلوتون که در طی 13 ماه بین سال های 2002 تا 2003 توسط تلسکوپ فضایی هابل تهیه شده است رونمایی کرد. هنگامی که این نمای جدید را با تصاویر تهیه شده توسط همین تلسکوپ فضایی در سال 1994 مقایسه میکنیم کاملا مشخص است که سطح یخی این دنیای دوردست دچار تغییرات بزرگی شده است.

منظره ی جدید پلوتون سطحی با سه رنگ متمایز نشان میدهد: نواحی تقریبا سفید که احتمالا ترکیبی از متان و نیتروژن یخ زده هستند و زمین هایی به رنگ نارنجی تیره و سیاه زغالی که آنها هم احتمالا ترکیبات آلی پیچیده ی تشکیل شده بر اثر قرار گرفتن در معرض تابش دائمی هستند.


4 سال پردازش تصاویر تهیه شده توسط تلسکوپ فضایی هابل با استفاده از 20 کامپیوتر نمایی اینچنینی از سطح پلوتو در اختیار میگذارد. تصاویری که البته هر کدام تنها چند پیکسل عرض دارند. هر کدام از درجات بالا نمایانگر طول جغرافیایی مرکز تصویر است. با کلیک بر روی این تصویر میتوانید تصویر با جزئیات بیشتری را مشاهده کنید.

اما بویی معتقد است شگفت انگیزترین چیزی که در این تصویر قابل مشاهده است، تغییرات سریع این رنگ ها در طی چند سال است. او در این باره میگوید: (( این تصاویر مدتی مرا ترساند. خیلی سخت بود که باور کنم. اما مشاهده ی قمر پلوتون یعنی شارون در حالیکه هیچ گونه تغییر رنگی نداشت مرا متقاعد کرد که تغییر رنگ های پلوتون واقعی است.))

یک چیز عجیب در این تصاویر نقطه ی بزرگ و درخشانی است که بر روی استوای پلوتون و طول جغرافیایی حدود 180 درجه قرار گرفته است و تغییر چندانی نکرده است. طیف نگاری هایی که بر روی زمین انجام گرفته اند نشان میدهند که این ناحیه از پلوتون توسط کربن مونوکسید یخ زده پوشیده شده است. بویی به این نکته هم اشاره میکند که سابقه ی شناخت شواهدی مبنی بر وجود این ناحیه به دهه ی 1950 بازمیگردد و این ناحیه میتواند مکان بسیار خوبی برای بررسی های دقیق توسط کاوشگر افق های نو در اواسط سال 2015 و هنگامی که این کاوشگر به پلوتون رسید باشد.


سیاره شناسان تغییرات بر روی پلوتون را پیش از این پیش بینی میکردند. پلوتون در سال 1989 از حضیض مداری اش عبور کرد و به تدریج سرمای سطحش کاهش پیدا کرد. این سیاره ی خرد همچنین در میانه ی تغییر تدریجی فصول است که در طی آن بخش هایی از نیمکره ی شمالی آن پس از نزدیک به یک قرن در معرض نور خورشید قرار میگیرند. این تغییر فصل طولانی ناشی از انحراف محور چرخش و دوره تناوب 248 ساله ی مدار این دنیای کوچک است.

همچنان که این روند ادامه پیدا میکند، نور ضعیف خورشید باید باعث گرم شدن نیمکره ی شمالی و تصعید نیتروژن یخ زده شده و آن را به توده های گازی تبدیل کند که باعث تیره تر شدن این نیمکره میشود. در حالیکه کم فروغ شدن نور خورشید در نیمکره ی جنوبی باعث آغاز فصل سرما و انجماد و در نتیجه درخشش بیشتر نیمکره ی جنوبی میشود. این تغییرات باید ناشی از حرکت نیتروژن یخ زده باشد.

این در حالیست که تعداد بسیار کمی انتظار یک چنین تغییرات شگرفی را در دنیایی که به معنای واقعی بسیار سرد است داشتند. دما در تاریک ترین نقاط پلوتون به حدود 230- درجه سانتیگراد رسیده و در گرمترین حالت از 217-  فراتر نمیرود. یکی از این افراد معدود مایکل براون از کالتچ است که در سال 2002 پیش بینی کرده بود پلوتون در حال تغییر روشنایی و رنگ بسیار شبیه به آنچیزی که اکنون نمایان شده است میباشد. با این وجود حتی او هم از این تغییرات یخی سریع بر روی پلوتون متعجب شد. او در این باره میگوید: ((شما هم اکنون تصاویری را مشاهده میکنید که دارای بیشترین تغییرات مشاهده شده در سطح یک جرم در منظومه شمسی است و ما پیش از این چنین چیزی را ندیده بودیم.))


ویژگیهای سطح پلوتون در طی دو دوره تصویربرداری تلسکوپ فضایی هابل در سال های 1994 و 2003 تغییرات شگرفی داشته اند و احتمالا ناشی از جابه جایی نیتروژن یخ زده بین دو نیمکره ی شمالی و جنوبی پلوتون بوده است.

شاید این سوال برای شما پیش بیاید که چرا کار بر روی تصاویری که چندین سال پیش تهیه شده اند اکنون باید آغاز شود؟ بویی در پاسخ میگوید که پردازش این تصاویر کاری بسیار دشوار است. چراکه حتی توانایی اپتیکی بالای دوربین پیشرفته ی نقشه برداری تلسکوپ فضایی هابل به زحمت سطح پلوتون را تفکیک میکند. پس از آن 4 سال طول کشید که با استفاده از 20 کامپیوتر اطلاعات و جزئیات دقیق استخراج و پردازش شوند و البته بویی اذعان میکند که کشف دو قمر دیگر پلوتون یعنی نیکس و هایدرا در سال 2005 باعث انحراف پروژه شد.

این تصاویر بی شک بهترین نمایی است که ما تا هنگام رسیدن کاوشگر افق های نو به پلوتون از این دنیای دوردست منظومه شمسی خواهیم داشت. و علت این امر آن است که این تصاویر در سال 2003 توسط دوربین پیشرفته ی نقشه برداری هابل تهیه شده است که دیگر قابل استفاده نیست و دوربین جایگزین آن یعنی میدان دید باز شماره 3 توانایی تفکیک پذیری این دوربین را ندارد.



 

نوشته شده توسط علی عابدی در دوشنبه نوزدهم بهمن 1388 ساعت 23:18 موضوع اخبار نجومی و فضا | لینک ثابت